كه از اين علوم و تقديرات به پيامبرانش اطلاع داده است حتما واقع خواهد گرديد چون خداوند ، پيامبران و فرشتگان خويش را تكذيب نمىكند . « 1 » ( 1 ) - 3 - قضاى غير حتمى اگر خداوند وقوع چيزى و يا عدم آن را تقدير كند و چگونگى آن را به فرشتگان و پيامبرانش اطلاع دهد ، ولى تحقق و وقوعش را به اراده و مشيت خويش مشروط و معلّق سازد ، اين گونه تقديرات را قضاى غير حتمى مىگويند و در اين نوع تقديرات گاهى بدا حاصل مىشود ، يعنى گاهى ممكن است در اين گونه موارد به علل و مصالح خاصى ، مشيت خدا بر خلاف آن تعلق بگيرد و تغييرى در آن به وجود آيد كه آن را « بدا » مىنامند و خداوند در اين مورد مىفرمايد : يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ . « 2 » خداوند آن چه را كه بخواهد ، محو مىكند و از صفحهء لوح تقديرات مىزدايد و آن چه را كه بخواهد ، در همان لوح ثابت مىدارد و در نزد اوست ريشه و سرچشمهء كتاب [ علم حتمى ] . لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ . « 3 » تمام امور هميشه و در هر حال در سلطهء قدرت پروردگار است .

--> ( 1 ) عيون اخبار الرضا ، باب 13 ؛ وافى ، باب بدا 1 / 113 ، مرحوم كلينى هم اين روايت را به واسطهء فضل بن يسار از ابى جعفر ( ع ) آورده است . ( 2 ) رعد / 39 . ( 3 ) رم / 4 .